برق سبز چیست؟
برق سبز چیست و تفاوت آن با انرژی تجدیدپذیر و برق معمولی چیست؟ «انرژی تجدیدپذیر» به هر منبعی اطلاق میشود که قابلیت بازسازی طبیعی داشته باشد مثل خورشید، باد، آب، زیستتوده. اما «برق سبز» معمولاً به برق تولید شده کاملاً بدون آلایندگی گفته میشود و بهطور خاص ناظر بر این است که کل چرخه تولید برق، از استخراج منابع تا تولید نهایی، اثرات منفی زیستمحیطی به حداقل برسد. برق معمولی اما غالباً از سوختهای فسیلی تأمین میشود که آلایندهها و گازهای گلخانهای تولید میکنند. برق سبز نقش کلیدی در کاهش ردپای کربنی دارد.
نحوه خرید برق سبز در ایران
برای عمل به قانون و همگام شدن با سیاستهای انرژی پاک، واحدهای صنعتی چند مسیر مشخص برای تأمین و خرید برق سبز در اختیار دارند. انتخاب هرکدام از این روشها به شرایط اقتصادی، فنی و زیستمحیطی کارخانه بستگی دارد.در ایران برای تأمین برق سبز چند راه وجود دارد:
1. خرید برق از تابلو سبز بورس انرژی
نیروگاههای تجدیدپذیر میتوانند برق تولیدیشان را در تابلو سبز بورس انرژی عرضه کنند و صنایع یا سایر مشترکان آن را از آنجا بخرند. این سازوکار رسمی و شفاف به شرکتها اجازه میدهد به راحتی برق پاک مورد نیاز خود را از بازار انرژی تأمین کرده و در توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر کشور نقش داشته باشند. نحوه خرید برق از بورس انرژی را در صفحه مربوط به آن ببینید.
2. قرارداد دوجانبه با نیروگاههای تجدیدپذیر
یکی از سادهترین روشها، خرید برق سبز از تولیدکنندگان دارای مجوز است. این راهکار به صنایع امکان میدهد بدون نیاز به سرمایهگذاری اولیه در نیروگاه، بخشی از برق مصرفی خود را از انرژیهای تجدیدپذیر تأمین کنند و در عین حال از جریمههای قانونی نیز جلوگیری نمایند. صنایع میتوانند مستقیماً با نیروگاهها قرارداد دوجانبه برق ببندند و برق سبز را با شرایط مورد توافق تهیه کنند. این روش معمولاً انعطاف بیشتری دارد.
3. خرید از شرکتهای خردهفروش برق
خرید برق سبز از طریق خرده فروشی برق از شرکتهایی مثل «انرژی توان» که مجوز خردهفروشی برق دارند، که برق سبز را برای مشترکین خود فراهم میکنند. این کار به ویژه برای واحدهای صنعتی یا مشترکانی که دیماند بالایی دارند، مفید است.
4. احداث نیروگاه مقیاس کوچک یا خورشیدی پشتبامی
اگر امکان داشته باشد، خود مصرفکننده میتواند یک نیروگاه خورشیدی یا بادی کوچک احداث کند و یا برق تولیدی خود را در دورههایی ذخیره یا به شبکه بفروشد. این روش سرمایه اولیه نیاز دارد اما کنترل بیشتری به همراه دارد. این مدل تأمین برق سبز، امکان تولید مستقل انرژی پاک را فراهم میکند و با استفاده از منابع تجدیدپذیر مانند تابش خورشید و جریان باد، به حفظ محیط زیست و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی کمک میکند.
5. بازیافت حرارت اتلافی (WHR)
بخش قابل توجهی از انرژی در فرآیندهای صنعتی به شکل حرارت هدر میرود. با استفاده از فناوری بازیافت حرارت اتلافی (Waste Heat Recovery – WHR) میتوان این حرارت را جمعآوری و به برق تبدیل کرد. این روش علاوه بر افزایش بهرهوری انرژی، موجب کاهش آلایندگی و صرفهجویی در هزینههای تولید برق میشود.
راهکارهای تأمین برق سبز در صنایع
برای عمل به قانون و همگام شدن با سیاستهای انرژی پاک، واحدهای صنعتی چند مسیر مشخص برای تأمین برق سبز در اختیار دارند. انتخاب هرکدام از این روشها به شرایط اقتصادی، فنی و زیستمحیطی کارخانه بستگی دارد.
جریمه عدم خرید برق سبز چیست؟
طبق ماده ۱۶ قانون جهش دانشبنیان، اگر واحدهای صنعتی بیش از یک مگاوات، سهم تعیینشده برق تجدیدپذیر را تأمین نکنند، شرکت توانیر هزینه همان مقدار را با تعرفه تجدیدپذیر محاسبه کرده و روی قبض برق اعمال میکند. این یعنی صنایع بهجای خرید مستقیم برق سبز، باید جریمهای با نرخ بالاتر بپردازند.
قوانین و مقررات مرتبط با خرید برق سبز در ایران
برای اینکه بتوان برق سبز را به شکل قانونی و مؤثر خرید، باید با چارچوب قانونی ایران آشنا باشیم:
بر اساس این قانون، صنایع با قدرت مصرف بیش از یک مگاوات موظفند از ابتدای سال ۱۴۰۲ حداقل ۱٪ از برق مصرفی خود را از برق سبز تأمین کنند؛ و این درصد طی پنج سال باید به ۵٪ برسد. برای آشنایی با نحوه خرید برق بالای مگاوات صفحه مربوط به آن را ببینید.
-
آییننامه اعمال ماده ۱۶
این آییننامه تعیین میکند که صنایع مشمول چگونه باید برق سبز تأمین کنند، از طریق نیروگاه خودشان، قرارداد دوجانبه، یا خرید از تابلو سبز بورس انرژی. همچنین اگر نتوانند برق سبز را تأمین کنند، جریمهای بر اساس تعرفه برق تجدیدپذیر اعمال میشود.
پیمان انرژی پاسارگاد
-
ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف
این ماده برای کسانی که نیروگاههای خورشیدی کوچک مقیاس احداث میکنند، امکان فروش برق تولیدی به شبکه را با قرارداد تضمینی به مدت ۲۰ سال فراهم میکند.
گزارش معاملات برق سبز برای تحویل
برای دیدن گزارش معاملات برق سبز برای تحویل درسال 1404 به صفحه مربوط به آن مراجعه کنید.
دستورالعمل خرید برق از تابلو سبز
بورس انرژی ایران دارای تابلو سبز است که امکان عرضه و معامله برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر را فراهم میکند. مصرفکنندگان دارای دیماند بالا، صنایعی که تحت ماده ۱۶ قرار دارند، مراکز استخراج رمزارز و دستگاههای اجرایی، میتوانند برق مورد نیازشان را از طریق این بازار تأمین کنند.
مزایای خرید برق سبز
خرید برق سبز مزایای مختلفی از زوایای مختلف دارد. این مزایا عبارتند از:
- زیستمحیطی: کاهش انتشار گازهای گلخانهای، کاهش آلودگی هوا و حفظ منابع طبیعی.
- اقتصادی: در بلندمدت احتمالاً کاهش هزینههای انرژی، ثبات بیشتر در قیمت برق، کاهش وابستگی به سوختهای وارداتی.
- اجتماعی و برندینگ: شرکتها و صنایع با خرید برق سبز وجههای سبز پیدا میکنند؛ این امر در مشتریان، سرمایهگذاران و جامعه مؤثر است.
- معافیتها و تطابق با قوانین: برای صنایع مشمول قانون ماده ۱۶، رعایت نداشتن تأمین برق سبز منجر به جریمه میشود؛ پس خرید برق سبز میتواند به عنوان راهی برای جلوگیری از جریمه باشد. همچنین حمایت قانونی از تولیدکنندگان تجدیدپذیر و ماده ۶۱ برای نیروگاههای کوچک.
شرکت انرژی توان یکی از اولین شرکتهای خردهفروش برق است که امکان خرید برق سبز برای مشترکین مشمول ماده ۱۶ را فراهم کرده است. از ابتدای آبان ۱۴۰۲ این شرکت برق سبز از تابلو سبز بورس انرژی برای مشترکین صنعتی عرضه کرده است.
توصیههای انرژی توان به شما برای خرید برق سبز:
اگر قصد دارید برق سبز بخرید یا صنایع خود را موظف به تأمین برق پاک کنید، این گامها را پیشنهاد میکنیم:
- بررسی مشمولیت: ببینید آیا مصارف شما بیش از یک مگاوات است؟ اگر بله، مشمول ماده ۱۶ هستی.
- مقایسه روشها: بین خرید از بورس، قرارداد دوجانبه و ساخت نیروگاه بررسی کنید کدام روش برای وضعیت شما اقتصادیتر است.
- محاسبه هزینه و مزایا بلندمدت: هزینه اولیه، جریمه احتمالی عدم تأمین برق سبز، مزایای زیستمحیطی را در نظر بگیرید.
- پیگیری قوانین و اقدامات اجرایی: آییننامهها، دستورالعملها، نرخهای اعلامی توسط ساتبا، وزارت نیرو و بورس انرژی را دقیق بررسی کنید.
- همکاری با کارشناسان: مشاور انرژی، پیمانکار نیروگاه، شرکتهای خردهفروش برق مثل شرکت انرژی توان میتوانند مسیر را هموار کنند و بدون دغدغه برق خود را تهیه کنید. برای تحلیل مصرف برق خود کلیک کنید.
نتیجهگیری
خرید برق سبز در ایران نه یک گزینه لوکس بلکه یک الزام در حال تبدیل شدن به هنجاری قانونی و اقتصادی است، مخصوصاً برای صنایع و مصرفکنندگان بزرگ. اگرچه چالشهایی همچون هزینه اولیه و پیچیدگی اداری وجود دارد، مزایا بلندمدت زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی، و همچنین حمایتهای قانونی مثل ماده ۱۶ و ماده ۶۱، برق سبز را گزینهای جذاب برای آینده میکند. اگر از هماکنون شروع کنی، نهتنها به محیط زیست کمک میکنی، بلکه برندت را ارتقا میدهی و در بلندمدت از هزینهها و ریسکها مصون میمانی.
برای دریافت مشاوره و راهنمایی برای خرید برق از متخصصین و مهندسین خبره شرکت انرژی توان فرم زیر را پر کنید.