دستورالعمل نحوه محاسبه قبض برق صنعتی – بخش اول

نحوه محاسبه قبض برق صنعتی برای مشترکان صنعتی با قدرت قراردادی بالای ۱ مگاوات

این راهنما، ساختار محاسباتی صورتحساب برق صنعتی (بر اساس قوانین جاری وزارت نیرو، توانیر و ساتبا) را به صورت منظم ارائه می‌دهد. هدف، کمک به شما برای درک دقیق هزینه‌ها، جرایم و پاداش‌هاست. تمام محاسبات بر پایه مقررات رسمی  (مانند ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، نرخ ECA و تابلوی سبز بورس انرژی)‌ طراحی شده‌اند.

(بخش اول: انشعاب‌هاي با تعرفه تولید (صنعت و معدن) با قدرت قراردادي بالاي 1 مگاوات بجز صنایع فولادي، آلومینیوم،مس، فلزات اساسي و کاني‌هاي فلزي، واحدهاي پالایشگاهي و پتروشیمی قدرت قراردادي  2مگاوات و بیشتر- قابل اجرا از ابتداي خرداد سال 1402). نحوه محاسبه قبض برق صنعتی برای صنایع مختلف در سه بخش جداگانه تنظیم شده است. برای دیدن بخش دوم و سوم به انتهای صفحه مراجعه کنید.

بخش اول: داده‌های ورودی (اطلاعات پایه مشترک)

انواع متغیرهای کلیدی که در محاسبات مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

جدول ضرایب ECA (بر اساس آخرین ابلاغیه‌ها – سال ۱۴۰۴)

بخش دوم: محاسبات میانی (هزینه‌های جزئی)

این بخش جرایم و پاداش‌های اصلی را محاسبه می‌کند:

بخش سوم: محاسبات نهایی (صورتحساب کامل)

نکات مهم برای بهینه‌سازی هزینه‌ها:

• ضریب قدرت بالای ۰.۹۵: پاداش دریافت کنید و از جریمه راکتیو اجتناب کنید.
• تامین برق سبز: حداقل درصد الزامی (ماده ۱۶) را از تابلوی سبز بورس  یا نیروگاه خود تامین کنید تا جریمه سنگین نخورید.
• تجاوز قدرت: با مدیریت مصرف، از جریمه ۱.۳ برابری نرخ سبز جلوگیری کنید.
• نرخ‌ها ممکن است سالانه تغییر کنند؛ همیشه آخرین ابلاغیه توانیر و ساتبا را چک کنید.

برای دریافت خدمات مشاوره در خصوص بهینه سازی قبض برق با شرکت توسعه تجارت انرژی توان با شماره  22140132-021 تماس بگیرید.

تفسیر قبض برق صنعتی

1. محاسبه تعداد روزهای دوره مصرف

در توالی جدید نحوه محاسبه قبوض برق صنعتی مشترکین با ظرفیت قراردادی بالای یک مگاوات که برق خود را از طریق خرده فروشی برق تامین می‌کنند از ابتدای تا انتهای دوره مصرف صادر می­شود. (دوره­های 31 روزه در شش ماه اول سال و دوره­های 30 روزه در شش ماه دوم سال)

2. محاسبه مصارف انرژی 

نحوه محاسبه قبض برق صنعتی و مصارف انرژی به ترتیب زیر انجام می­پذیرد:

طبق دستورالعمل توالی مشترکین با قدرت قراردادی بالای یک مگاوات مشمول توالی جدید خواهند بود و مشترکین با قدرت مصرفی بالای یک مگاوات نیز مشمول ماده 16 قانون جهش تولید دانش بنیان می­گردند.

2-1: اگر قدرت مصرفي مساوي يا كمتر از يک مگاوات باشد، كل مصرف انرژي ميان­باري، اوج­بار و كم­باري قرائت شده، غيرمشـمول ماده  16قانون جهش توليد دانش‌بنيان خواهد بود.

2-2: اگر قدرت مصرفي بيشتر از يک مگاوات باشد (بجز تاسيسات گردشگري)، مصارف انرژي به تفکيک مشـمول و غيرمشمول ماده 16 قانون جهش توليد دانش‌بنيان به صورت زیر محاسبه میگردد:

الف: مصـرف انرژی کل مشـمول ماده  16قانون جهش تولید دانشبنیان، به صورت زیر محاسبه میگردد:

مصارف انرژی قرائت شده کل دوره × درصد مشمول= مصرف انرژی کل مشـمول ماده  16جهش تولید

توجه: درصد مشمول در سال  1402معادل یک درصد (1% ) از مصرف انرژی کل دوره واحدهای صنعتی با قدرت مصرفی بیش از یک مگاوات می­باشد. درصد مشمول طی سال­های  1403الی 1406 سالانه یک واحد درصد اضافه میشود.

ب: مصـرف انرژی کل غیرمشـمول ماده  16قانون جهش تولید دانش‌بنیان، به صورت زیر محاسبه میگردد:

مصرف انرژی کل غیرمشـمول ماده  16جهش تولید = مصرف انرژی کل مشـمول ماده  – 16مصارف انرژی قرائت شده کل دوره

ج: مصارف انرژی تامین شده توسط مشترکان از محل تولید نیروگاه تجدید پذیر مشترک و انرژی خریداری شده از طریق قرارداد دوجانبه برق با نیروگاههای تجدید پذیر و تابلو دوم بازار بورس انرژی که در کل روزهای دوره معتبر است، برای کل روزهای دوره به دست می‌آید.

د: مصرف انرژی مشمول ماده  16قانون جهش تولید دانش‌بنیان، با کسر مصارف انرژی محاسبه شده در بند (ج) از مصرف انرژی بند (الف) بدست می‌آید.

توجه: چنانچه مقدار حاصله در بند (د) منفی باشد، مصرف انرژی کل مشـمول ماده  16جهش تولید برای دوره صدور صورتحساب معادل صفر در نظر گرفته میشود و مقدار قدرمطلق عدد محاسبه شده (مازاد مجموع انرژی خریداری شده از طریق قرارداد دوجانبه نیروگاه‌های تجدید پذیر و تابلو دوم بازار بورس انرژی و انرژی تولید شده نیروگاه تجدیدپذیر مشترک) از انرژی کل غیرمشـمول ماده 16 قانون جهش تولید محاسبه شده در بند (ب) کسر و باقیمانده تحت عنوان مصرف انرژی کل غیرمشـمول ماده  16جهش تولید ثبت گردد. در صورتی که باقیمانده مذکور منفی باشد، مصرف انرژی کل غیرمشمول ماده 16جهش تولید برای دوره صدور صورتحساب معادل صفر در نظر گرفته میشود. چنانچه مقدار بند (د) منفی نباشد، انرژی کل غیرمشـمول ماده 16جهش تولید معادل مقدار محاسبه شده در بند (ب) می­باشد.

ی: انرژی کل غیرمشـمول ماده  16جهش تولید محاسبه شده در توجه فوق به نسبت کل مصارف طبق ساعات کم باری، میان باری و اوج ­بار قرائت شده، تسهیم می­شود.

2-3: انرژی میان­باری، اوج­بار و کم­باری تامین شده توسط شرکت برق منطقه­‌ای و یا توزیع نیروی برق حسب مورد به نیابت از طرف مشترک، با کسر مجموع مصارف انرژی میان­باری، اوج­بار و کم­باری خریداری شده از تابلو اول بورس انرژی و قراردادهای دوجانبه که در روزهای دوره معتبر است، از مصارف انرژی میان­باری، اوج­بار و کم­باری محاسبه شده در بند 2-1 یا (ی)(حسب مورد) بدست می‌آید. چنانچه عددهای حاصله مربوط به هر یک از بازه­های مذکور منفی باشد، مصارف انرژی تامین شده توسط شرکت برق منطقه‌ا‌‌ی و یا توزیع نیروی برق حسب مورد به نیابت از طرف مشترک در آن بازه برای دوره صدور صورتحساب معادل صفر در نظر گرفته می‌شود.

3. محاسبه بهاي انرژي مشمول ماده 16 قانون جهش توليد دانش بنيان 

در محاسبه قبض برق صنعتی، بهاي انرژي مشمول ماده 16 قانون جهش توليد دانش بنيان، با توجه به مصرف انرژي محاسـبه شـده دربند (د) و نرخ برق تجديدپذير محاسبه و در صورتحساب تحت عنوان ” بهای انرژی مـاده “ 16 درج میگردد.

توجه: نرخ برق تجديد پذير توسط سازمان انرژي‌هاي تجديرپذیر و بهره‌وري انرژي ايران (سـاتبا) و بـر مبنـاي متوسط دو ماهه آخرين صورتحساب‌هاي تاييد شده سرمايه­گذاران محاسبه و اعلام مي­گردد.

4. محاسبه بهاي انرژي غیرمشمول ماده 16 قانون جهش توليد دانش بنيان در قبض برق صنعتی

بهاي انرژي ميان‌باري، اوج‌بار و كم‌باری تامين شده توسط شرکت برق منطقه‌ای و یا توزیع نیروی بـرق حسب مورد به نیابت از طرف مشترک، براساس ميزان انرژی محاسبه شـده در بنـد (2-3) و برمبنـاي حداكثر قيمت برق در هر يک از بازه‌هاي مذكور در بازار عمده فروشـي بـرق در همـان دوره، اعلامـي توسط شركت مديريت شبکه برق ايران و با اعمال ضريب 1.2 محاسبه و مجموع سه عدد بدست آمـده در صورتحساب تحت عنوان ”بهاي انرژي تامين شده“ درج می­گردد.

5. محاسبه بهاي انرژي مابه­التفاوت اجرای مقررات

هنگام محاسبه قبض برق صنعتی مابه‌التفاوت اجراي مقررات براي مشتركاني كه تعرفه آن­ها بيشتر از ”متوسط نرخ بازار“( اعلامي توسط شركت مديريت شبکه برق) است به صورت زير محاسبه مي­شود:

5-1: ميزان انرژي مشمول مابه‌التفاوت اجراي مقررات از كسر انرژي كل مشمول ماده 16 قانون جهش توليد يا مجموع انرژی خریداری شده از نیروگاه‌های تجدیدپذیر ویا تابلوی دوم بورس انرژی (حداکثر انرژی مشمول ماده 16 یا انرژی خریداری شده تجدیدپذیر ملاک محاسبه است) از كل انرژي قرائت شده دوره مشترك (اعم از انرژي تامين شده به نیابت از طرف مشترک توسط  شركت برق منطقه‌ای و یا توزیع نیروی برق حسب مورد و انرژي خريداري شده از طريق بورس انرژي و يا قرارداد دوجانبه) بدست مي‌آيد كه به نسبت کل مصارف میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده، تسهیم میشود.

5-2: مجموع حاصلضرب ميزان انرژي مشمول مابه‌التفاوت اجراي مقررات در هر يک از بازه‌هاي ميان‌باري، اوج‌بار و كم‌باري در تفاوت تعرفه توليد (صنعت و معدن،) کدهای ” -4الف“ یا ” -4ب“ حسب مورد (با لحاظ نمودن بند (1 )  شرايط  اختصاصي تعرفه مربوطه براي ماه‌هاي تير تا شهريور)، در آن بازه با متوسط نرخ بازار عمدهفروشی برق در سال گذشته تحت عنوان ”مابه‌التفاوت اجرای مقررات“ در صورتحساب درج می‌گردد.

توجه :معافيت‌هاي مربوط به پرداخت ”مابه‌التفاوت اجرای مقررات“ براساس ضـوابط و مقـررات مربوطـه میباشد.

توجه :آن قسمت از مابه‌التفاوت اجرای مقررات كه در قالب برق خريداري شده از تابلو اول بورس انـرژي از مشتركان مشمول اين دستورالعمل اخذ ميشود، (پس از ابلاغ موضوع توسط معاونت برنامه‌ريزي و اقتصادي وزارت نيرو و اجرايي شدن آن توسط بورس انـرژي) از مبـالغ محاسـبه شـده فـوق كسـر مي­گردد.

6. نحوه محاسبه بهاي آبونمان در محاسبه قبض برق صنعتی

آبونمان دوره با توجه به مبلغ آبونمان ماهانه و تعداد روزهاي دوره محاسبه و تحت عنوان ”آبونمـان“ در صورتحساب درج مي­شود.

برای مشترکین بالای 30 کیلووات این مبلغ برای دوره 30 روزه برابر با 121279 ریال در ماه می­باشد و برای دوره­های 31 روزه این مبلغ می­بایست تبدیل گردد.

7.  محاسبه بهاي تجاوز از قدرت

هنگام محاسبه قبض برق صنعتی در صورت ادامه تجاوز از قدرت قراردادي مشتركين پس از يک دوره صدور اخطاريه كتـبي به صورت زير اقدام مي­شود:

7-1: از ابتداي خرداد ماه تا انتهاي مهر ماه 1402؛ مجموع  99درصد بهاي كل انرژي ميان‌باري، اوج‌بار و كم‌باري قرائت شده (بدون كسر دوجانبه و بورس) برمبناي حداكثر قيمت برق در هر يک از بازه‌هاي م كور در بازار عمده فروشي برق در همان دوره وبا اعمال ضريب 1.2 و 1 درصد بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده (بدون كسر دوجانبه و بورس) برمبنای نرخ برق تجديدپذير و همچنين مابه‌التفاوت اجرای مقررات (بدون لحاظ توجه‌های 1و 2 «بند 5-2») به نسبت قدرت مازاد به قدرت مصرفي، محاسبه و تحت عنوان ”تجاوز از قدرت“ به صورت يک قلم در صورتحساب هزینه قبض برق صنعتی درج مي‌شود.

7-2: از ابتداي آبان ماه  1402به بعد؛ مجموع بهاي كل انرژي ميان‌باري، اوج‌بار و كم‌باري قرائت شده (بدون كسر دوجانبه و بورس) برمبناي حداكثر قيمت تابلوي دوم بورس انرژي (تابلوي سبز) در هر يک از بازه‌هاي مذكور در همان دوره و با اعمال ضريب 1.3 به نسبت قدرت مازاد به قدرت مصرفي، محاسبه و تحت عنوان ”تجاوز از قدرت“ به صورت يک قلم در صورتحساب درج مي­شود.

8. محاسبه بهاي انرژی راکتیو

8-1: هنگام محاسبه قبض برق صنعتی ضریب زیان و ضریب قدرت مشترک براساس کل انرژی قرائت شده (بدون کسر دوجانبه و بورس) و کل انرژی راکتیو مصرفی مشترک به صورت زیر محاسبه می­شود:

بهای انرژی راکتیو ( ناشی از بدی کیفیت مصرف) به ازاء هر کیلووات ساعت حداکثر معادل سه برابر هزینه تامین برق خواهد بود.

8-2: اگر قدرت مصرفي بيشتر از يک مگاوات باشد (بجز تاسيسات گردشگري)، مجموع  99درصد بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده (بدون کسر دوجانبه و بورس) برمبنـای حـداکثر قیمت برق در هر یک از بازه‌های مذکور در بازار عمده فروشی برق در همان دوره وبا اعمال ضریب 1.2 و 1 درصد بهای کل انرژی میان‌باری، اوج­بار و کم‌باری قرائت شـده (بـدون کسـر دوجانبـه و بورس) برمبنای نرخ برق تجدیدپذیر و همچنین مابه‌التفاوت اجرای مقررات (بدون لحاظ توجه‌های1 و بند «5-2») آبونمان و تجاوز از قدرت (در صورت وجود) محاسبه میگردد.

8-3: اگر قدرت مصرفي مساوي يا كمتر از يک مگاوات باشد، مجموع بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده  (بدون کسر دوجانبه و بورس) برمبنای حـداکثر قیمـت بـرق در هـر یـک از بازه‌های مذکور در بازار عمده فروشـی بـرق در همـان دوره وبـا اعمـال ضـریب 1.2 و همچنـین مابه‌التفاوت اجرای مقررات (بدون لحاظ توجههای 1و 2بند 5«-2»)و آبونمان محاسبه می­گردد.

8-4: بهای انرژی راکتیو با ضرب ضریب زیان با اعمال ضریب 3 در مجموع بهای محاسبه شـده در بنـد («8-2» یا «8-3») حسب مورد و با رعایـت سـقف نـرخ منـدرج در بنـد « 8» شـرایط عمـومی تعرفه‌های برق، در مواردی که متوسط ضریب قدرت دوره کمتر از  90درصد اسـت، محاسـبه و در صورتحساب درج می­شود.

9. محاسبه هزینه ترانزیت

هزینه و نرخ ترانزيت برق براساس ارقام اعلامي توسط شركت توانير مربوط به ماه دوره صورتحسـاب بـه ازاي هـر كيلووات ظرفيت اتصال به شبکه (صرف‌نظر از ميزان استفاده از ظرفيت اتصال) و به نسبت تعداد روزهاي دوره محاسبه و تحت عنوان ”هزينه ترانزيت“ در صورتحساب درج ميشود. در صورت تجاوز از قـدرت قراردادي اتصال به شبکه، هزينه ترانزيت مي‌بايد برمبناي قدرت قرائت شده محاسبه گـردد. در خصـوص مشتركان روي سطوح ولتاژ انتقال و فوق توزيع هزينه ترانزيت انتقال و فوق توزيع و بـراي مشـتركان روي سطح ولتاژ فشار متوسط مجموع هزينه ترانزيت انتقال و فوق توزيع و هزينه ترانزيت توزيع در نظر گرفتـه مي­شود.

به عنوان نمونه هزینه ترانزیت مشترک با قدرت قراردادی 5000 کیلووات روی سطح فشار متوسط مطابق با جدول زیر محاسبه شده است: (مبالغ بدست آمده براساس نرخ­های اعلامی ترانزیت در سال 1402 می­باشد)

10. محاسبه بهای تبصره 14

هزينه سوخت از حاصلضرب رقم هزينه سوخت مصارف توليد (صـنعت و معـدن) منـدرج در جـدول ابلاغي وزير محترم نيرو به شماره 100/20/42328/1402 مورخ 21/08/1402 در كل انرژي قرائـت شـده دوره محاسبه و تحت عنوان ”بهاي تبصره 14″ در صورتحساب درج مي­شود.

توجه: این نرخ برای مشترکین صنعتی 145 ریال به ازاء هر کیلووات ساعت می­باشد.

11. نحوه محاسبه عوارض برق صنعتی

برای محاسبه عوارض برق صنعتی به شکل زیر عمل می‌شود:

11-1: اگر قدرت مصرفي بيشتر از يک مگاوات باشـد (بجـز تاسيسـات گردشـگري)، ده درصـد (10%) مجموع99 درصد بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده (بدون کسـر دوجانبـه و بورس) برمبنای حداکثر قیمت برق در هر یک از بازه‌های مذکور در بازار عمده فروشی برق در همان دوره و با اعمال ضریب 1.2 و 1درصد بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بـار و کم‌بـاری قرائـت شـده (بدون کسر دوجانبه و بورس) برمبنای نرخ برق تجدیدپذیر و همچنین مابه‌التفاوت اجـرای مقـررات (بدون لحاظ توجه‌های 1و2بند «5-2») تجاوز از قدرت، بهای انرژی راکتیو، هزینه ترانزیت و بهاي تبصره 14حسب مورد محاسبه و تحت عنوان ”عوارض برق“ در صورتحساب درج میگردد.

11-2: اگر قدرت مصرفي مساوي يا كمتر از يک مگاوات باشد، ده درصد ( 10%) مجموع بهای کل انرژی میان‌باری، اوج‌بار و کم‌باری قرائت شده (بدون کسر دوجانبه و بورس) برمبنای حداکثر قیمت برق در هر یک از بازه‌های مذکور در بازار عمده فروشـی بـرق در همـان دوره وبـا اعمـال ضـریب 1.2و همچنین مابه‌التفاوت اجرای مقررات (بدون لحـاظ توجه‌های 1 و 2 بند «5-2») بهای انـرژی راکتیو، هزینه ترانزیت و بهاي توجه  14حسب مورد محاسـبه و تحـت عنـوان ”عـوارض بـرق“ در صورتحساب درج می­گردد.

12. محاسبه مالیات بر ارزش افزوده در قبض برق صنعتی

13. ماليات بر ارزش افزوده و عوارض معادل نه درصد (9%) جمع بهاي انـرژي تـامين شـده، مابـه‌التفاوت اجرای مقررات، آبونمان، تجاوز از قدرت، بهای انرژی راکتیو، هزینه ترانزیت و بهاي توجه 14 حسـب مورد محاسبه و به صورت یک قلم در صورتحساب درج می­شود.

14. محاسبه بهای کل انرژی

در محاسبه قبض برق صنعتی، مبلغ صورتحساب بهای برق از مجموع بهای انرژی ماده ،16بهای انرژی تامین شده، مابه‌التفاوت اجرای مقررات، آبونمان، تجاوز از قدرت، بهای انرژی راکتیو، هزینه ترانزیت، بهای تبصره 14، عوارض بـرق و مالیات بر ارزش افزوده و عوارض حسب­مورد به‌دست می‌آید.

قدرت قراردادی در قبض برق چیست؟

نقش قدرت قراردادی در قبض برق چیست؟

• مشترک حتی اگر کمتر از این قدرت برق مصرف کند، معمولاً باید بهای قدرت قراردادی را به‌عنوان بخشی از هزینه ثابت (Demand Charge) بپردازد.
• اگر مصرف لحظه‌ای از قدرت قراردادی فراتر رود، علاوه بر هزینه انرژی، جریمه یا هزینه مازاد قدرت هم محاسبه می‌شود.
• این موضوع برای مدیریت پیک بار شبکه و جلوگیری از فشار ناگهانی روی شبکه اهمیت زیادی دارد.

• اگر در هیچ لحظه‌ای از سال مصرفش بالاتر از ۲ مگاوات نرود، هزینه مازاد قدرت ندارد.
• ولی اگر در یک مقطع، مصرف لحظه‌ای به ۲٫۳ مگاوات برسد، برای ۰٫۳ مگاوات اضافه، جریمه یا هزینه اضافی می‌پردازد.

برای مطالعه نحوه محاسبه قرض برق صنعتی انشعاب‌هاي با تعرفه تولید (صنعت و معدن) با قدرت قراردادي بالاي 2 مگاوات صنایع فولادي، آلومینیوم،مس، فلزات اساسي و کاني‌هاي فلزي، واحدهاي پالایشگاهي و پتروشیمی (قابل اجرا از ابتداي خرداد سال 1402) بخش دوم  مطلب را مطالعه کنید.

نحوه محاسبه قبض برق صنعتی مشترکان صنعتي و سایر مشترکان بالاي 1مگاوات (بخش سوم: کلیه انشعاب‌های تعرفه عمومی، تولید(آب و کشاورزی) و سایر مصارف با قدرت قراردادی بالای 1 مگاوات (قابل اجرا از ابتدای خرداد 1402)) بخش سوم مطلب را مشاهده کنید.